|
نقش مشاوران در مدیریت آسیبهای اجتماعی مدارس دکتر مهدی یاراحمدی خراسانی
سخن از «آسیب های اجتماعی» کار بسیار سختی است که انرژی زیادی از انسان می گیرد. این امر هم برای نگارنده و هم برای خواننده مصداق دارد و خُلق هر دو را تنگ می کند. اما چه می شود کرد وقتی این واقعیت تلخ در جامعه وجود دارد و عدم مطالعه و بررسی ابعاد مختلف آن آسیب های فراوانی به همراه خواهد داشت؟ در مواجهه با «آسیب های اجتماعی» شناسایی، پیشگیری و مداخله امری بسیار مهم و ضروری است که غفلت از آن می تواند سبب آسیب ها و هزینه های فراوانی در جامعه گردد که بعضاً پیامدهای آن نیز غیرقابل جبران خواهد بود. خصوصاً زمانی که این امر در حوزه مدارس مورد توجه قرار می گیرد حساسیت ها و پیچیدگی آن چندین برابر افزایش می یابد و نیازمند دقت نظر و سرعت عمل بسیار بالاتری خواهد بود. در این بین مشاوران مدارس نقش مهمی در جهت پیشگیری و کاهش این آسیب ها در جامعه ی دانش آموزی دارند که باید در جهت توان افزایی و نقش آفرینی آن ها اقدامات گسترده و برنامه ریزی شده ای صورت پذیرد. مشاوران آموزش و پرورش افراد متخصصی هستند که به کمک سایر مسئولین مدارس تلاش می کنند تا از طریق مدیریت آسیب های اجتماعی مشکلات تحصیلی، روانی، اجتماعی و خانوادگی دانش آموزان نوجوان را تا حد امکان کاهش دهند و آنها را برای رویارویی با زندگی واقعی آماده سازند.
بعد از خانه «مدرسه ها» اولین و مهم ترین پایگاه و جایگاه برای یادگیری فرزندان هستند که در آنجا استعدادها و صلاحیت های آن ها به ثمر می رسد و پیشرفت های علمی به دست می آید. طرح ها و برنامه های مشاوره در مدرسه با هدف هدایت، شکوفایی و رشد متعادل و همه جانبه دانش آموزان ارائه می شوند. بر این اساس یکی از پست های مهم و حساس تربیتی در مدارس کشور پست «مشاور مدرسه» است. مشاور مدرسه به دانش آموزی که چالش و یا مشکلی دارد کمک می کند تا ضمن شناخت مسأله های خود، راه حل های احتمالی آن را پیدا کند. آسیب اجتماعی به معنای مجموعهای از آثار منفی مرتبط با یک عمل غیرقانونی یا نابهنجار است. تشخیص این که آیا یک رفتار یا عمل، عامل آسیب اجتماعی محسوب میشود یا خیر، یک امر تخصصی است و نباید به هر دانش آموزی که رفتاری نامتعارف دارد برچسب آسیبدیده زد. مشاوران مدرسه می توانند نقش مهمی در کاهش آسیب های اجتماعی «کهنه، عمده و نوپدید» دانش آموزان ایفا کنند. عمده ی این آسیب ها شامل مواردی همچون؛ «افت تحصیلی، افسردگی، اعتیاد، خشونت و مشکلات رفتاری» هستند. مشاوران مدرسه با ارائه خدمات علمی و تخصصی ارزشمند به دانش آموزها و خانواده های آن ها کمک می کنند تا مهارت های ارتباطی و اجتماعی خود را تقویت کنند و با چالش ها و فشارهای زندگی مدرسه و خانواده بیشتر و بهتر آشنا شوند و نسبت به آن سازگاری یابند. بخشی از نقش آفرینی مشاوران مدرسه دربرگیرنده ی پشتیبانی روحی و اجتماعی، بهبود مهارت های ارتباطی و اجتماعی، تشخیص زودهنگام مشکلات از طریق همکاری با خانواده ها و هماهنگی با سایر نهادها برای ارائه خدمات روحی و روانی لازم به فرزندان است. این نقش آفرینی سبب بهبود عملکرد تحصیلی و ارتقا کیفی رفتار دانش آموزان می شود امری که هم حس «خوب زندگی و انگیزه ی تحصیلی» آن ها را افزایش و هم «آسیب های اجتماعی» را کاهش می دهد. نهایتاً حمایت فراگیر و چندجانبه از دانش آموزان و خدمات مؤثر و ارزشمندی که مشاوران مدرسه ها ارائه می دهند دو نتیجه عمده به همراه خواهد داشت: (جدول شماره 1) اول این که سبب «افزایش کیفیت زندگی تحصیلی و اجتماعی دانش آموزان» می شود و
مشاوران مدارس با تنظیم و تسهیل رشد گسترده و همه جانبه ی دانش آموزان، ارئه آموزش مهارت های زندگی فردی، اجتماعی، کاهش و حذف موانع رشد فردی و خودشناسی و ارائه ی سایر خدمات روان شناختی در مدارس نقش بسیار حساسی دارند. آنها از عوامل موثر تامین سلامت روانی دانش آموزان در مدارس هستند و با استفاده از خدمات حرفه ای راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش در نهایت به تامین بهداشت روانی و سلامت فکر و سالم سازی محیط فردی و اجتماعی کمک می کنند. نقشی بینابینی مدرسه در مورد کژتابیهای اجتماعی مدرسه ها میزبان حکایت ها و روایت هایی هستند که دانش آموزان در فضای خانه و خانواده به عنوان اولین محیطی که تجربه کسب نموده اند، ساخته و پرداخته اند؛ یعنی چگونگی شناخت خود و ساختن معنای مخصوص خویشتن که در ارتباطات آن ها با والدین و محیط زندگی ساخته شده است. از طریق فرصتی که مدرسه در اختیار فرد برای معنابخشی از طریق بیان روایتهای خود قرار میدهد، هویت وی در بستر ارتباط و اتصال با هم کلاسی ها، خانواده و محیط پیرامون ساخته میشود. به واسطه شیوهای که فرد با دیگران رفتار میکند و شیوهای که دیگران با وی رفتار میکنند، فرد خود را درک میکند، یعنی خود و نهاد درونی شان را به عنوان «خویشتن» ادراک مینماید. پس مدرسه نقش ویژه ای در خودسازی و روند هویتیابی فرد دارند، خصوصاً آنکه بین تصور از خود و آسیب های اجتماعی همبستگی وجود دارد. از این منظر دانش آموز در مدرسه نخستین محیط رها و جدا از خانه و خانواده را میبیند، هرچند روایتهای خانه به مدرسه را وارد کرده و ظهور آنها را در رفتارهای مختلف خود نشان میدهد. بر این اساس میتوان نقش بینابین برای مدرسه در مورد آسیب های اجتماعی در نظر گرفت. از آن جا که بستر بدهبستان روایتهای مختلف و معناهای متفاوت از پدیدههاست، فضای جامعهای که فرد در آن رشد و نمو و تعامل میکند را بازنمایی میکند و از آن رو که بخش مهمی از هویت فرد یعنی ادراک خود از «خود» و محیط اطراف وی را میآفریند، نقش بازتولیدکننده را بر عهده میگیرد.
راهکارهای توان افزایی مشاوران مدارس برای پیشگیری و مداخله در آسیب های اجتماعی «مشاوره» یک کار تخصصی و مهارت محور است و بنابراین، جز شخص مشاورِ متخصص و حرفه ای شخص دیگری نباید در این امر مداخله نماید. بر این اساس معلمان باید تدریس نمایند و مشاوران متخصص دانشآموزان را راهنمایی کنند. خصوصاً زمانی که این موضوع در حوزه «مدیریت آسیب های اجتماعی» مدارس مطرح می شود در واقع سخن از یک امر تخصصی، حساس، ویژه و پیچیده است که نیازمند دانایی، توانایی و مهارت ها ی خاصی است که ذهن و توان مشاوران مدارس برای آن ساخته و پرداخته شده است. البته هر چند کسب مدرک تحصیلی مرتبط و گذراندن دورهای آموزش تخصصی در این راستا و در جهت توان افزایی مشاوران امری قطعی، ضروری و لازم است اما کافی نیست. بلکه باید مشاوران بسته به نوع و موضوعی که در ارتباط با آن نظر یا عملی دارند مهارت و توانایی ویژه کسب کنند تا بتوانند در وهله ی اول به دانش آموزان و سپس خانواده ها، کادرآموزشی و اولیای مدرسه خدمات حرفه ای ارائه دهند. در همین راستا مهم ترین راهکارهای عملی جهت توان افزایی مشاوران مدارس برای پیشگیری و مداخله در آسیب های اجتماعی عبارتند از: درک صحیح و عمیق از ماهیت آسیب های اجتماعی نقش و حضور مشاوران مدارس از این جهت حائز اهمیت است که یک مشاورۀ روانشناسی به موقع می تواند مسیر زندگی، سرنوشت یک فرد، خانواده و گاهی اجتماع را دگرگون سازد و برعکس فقدان این مهم نیز می تواند نابهنجاری های رفتاری، خانوادگی، اجتماعی و در برخی موارد نیز افت و عقب ماندگی تحصیلی را ایجاد کند. در نظام فعلی آموزشی اکتفا به حضور یک پست مشاور برای مدیریت آسیب های اجتماعی نمیتواند پاسخگوی نیازها در مدارس باشد. با توجه به اینکه بخاطر پایین بودن شاخص تعداد مشاور به دانشآموز، امکان مشاهده رفتار دانشآموزان و به دست آوردن شناخت کافی از آنها وجود ندارد. بدیهی است که شناخت وضع موجود فرد و مدرسه مقدمه هر اقدامی برای مشاوره با او خواهد بود. باید به این نکته توجه کرد که با توجه به سطح دسترسی برخی فرصتهای مناسب و بسترهای کافی برای پیشگیری و مداخله در آسیب های اجتماعی در قلمرو معلمان تعریف می شود نه مشاور؛ برای مثال، معلمان میتوانند در کلاس درس با اقداماتی زمینه بروز بسیاری از مشکلات را کاهش دهند. یک مشاور خبره، مجرب و توانمند با مداخله به جا و به هنگام می تواند نقش مهمی در پیشگیری آسیب های اجتماعی در مدارس ایفا نماید. منابع: آذرآئیین، سمانه؛ نقش مشاور مدرسه در کاهش آسیب های اجتماعی دانش آموزان، کنفرانس ملی مطالعات کاربردی در فرایندهای تعلیم و تربیت
لطفاً نظرات و پیشنهادات خود را با مدیریت سایت از طریق پست الکترونیکی؛ Email: mahdiyarahmadi@gmail.com در میان گذارید.
+ نوشته شده در ۱۴۰۴/۰۷/۲۹ساعت 6:44 توسط مهدي ياراحمدي خراساني
|
|
درباره مدیریار  "مديريار"جامع ترين پايگاه دیجیتال فارسي با رويكرد علمي، پژوهشي، اطلاع رساني، خبري و تحليلي در زمينۀ دانش مديريت و علوم وابسته است. پایگاه جامع مديريت با توكل به خداوند متعال و همت و تلاش مضاعف برآن است از جوار بارگاه منور و ملكوتي امام مهربان حضرت رضا(ع) در زمينه توليد علم و جنبش نرم افزاري جديدترين مقالات، تحقيقات، نظريه ها، خلاصه کتب و فناوري هاي مديريت را ارائه دهد. توجه ویژه به آموزه های مدیریت اسلامی و شیوه ی اداره جوامع توسط امامان معصوم علیهم السلام رویکرد اساسی این پایگاه است. همچنین پژوهشکده ی مجازی مطالعات تخصصی علوم انسانی و علوم مهندسی مدیریار با بهره مندی از عناصر علمی مجرب ارائه دهنده ی خدمات مشاوره ای، علمی، آموزشی و پژوهشی می باشد. پایگاه جامع modiryar.com دست تمامي مديران، اساتيد، صاحب نظران، انديشمندان و دانشجويان عرصه ي مديريت را در راستاي تحقق اهداف خود به گرمي مي فشارد و خود را ملتزم به رعايت قوانين جمهوري اسلامي ايران مي داند.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
