این تنها راه است
دکتر مهدی یاراحمدی خراسانی



مقدمه

در ایران امروز، چالش‌های مزمنی همچون بوروکراسی معیوب، تصمیم‌گیری‌های مقطعی، و انتصاب‌های غیرتخصصی ، نه‌تنها بهره‌وری را تهدید کرده بلکه سرمایه اجتماعی را نیز فرسوده است. در چنین شرایطی ، اصلاح مدیریت کشور و حرکت به‌سوی شایسته‌گزینی نه یک گزینه ، بلکه تنها راه باقی‌مانده برای برون‌رفت از بحران‌های ساختاری است همان چیزی که رهبر انقلاب بارها بر آن تاکید کرده‌اند.

۱. مدیریت ناکارآمد : مساله‌ای فراتر از نارضایتی عمومی

نظام مدیریتی فعلی در بسیاری از سطوح کشور ، مبتنی بر معیارهایی غیر از شایستگی و تخصص است. ترجیح روابط به ضوابط، انتصاب‌های سیاسی و فقدان سیستم ارزیابی عملکرد شفاف، منجر به چرخه‌ای از تصمیم‌های ضعیف، پروژه‌های نیمه‌تمام و هدر رفت منابع انسانی و مالی شده است. این وضعیت تنها به نارضایتی عمومی محدود نمی‌شود؛ بلکه از منظر علمی ، منجر به کاهش کارایی سازمان‌ها، کند شدن رشد اقتصادی و تضعیف ظرفیت نهادی دولت شده است. شواهد پژوهشی نشان می‌دهند که کشورهایی با شاخص حکمرانی خوب و نظام مدیریتی مبتنی بر شایستگی ، در مقابله با بحران‌ها، جذب سرمایه‌گذاری و نوآوری‌های اجتماعی، موفق‌تر عمل کرده‌اند.

۲. شایسته‌گزینی : تنها مسیر برای ترمیم اعتماد و افزایش بهره‌وری

شایسته‌گزینی یعنی استفاده از نیروی انسانی بر اساس معیارهای شفاف تخصص، تجربه، کارآمدی و سلامت حرفه‌ای. این اصل، ریشه در نظریه‌های مدیریت مدرن دارد و در ادبیات حکمرانی مؤثر، به‌عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار معرفی‌شده است. در شرایط فعلی ایران ، که جامعه با چالش‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی توأم مواجه است، تنها با تکیه‌بر مدیرانی توانمند ، نوگرا ، و پاسخگو می‌توان مسیر تغییر را هموار کرد. در غیاب شایسته‌گزینی، فرایند سیاست‌گذاری به میدان آزمون‌وخطاهای پرهزینه بدل می‌شود و سازمان‌ها به‌جای ماموریت‌محور بودن ، تبدیل به پایگاه‌های حفظ منافع فردی و جناحی می‌گردند. شایسته‌گزینی همچنین با بازتولید سرمایه اجتماعی همراه است ؛ زیرا اعتماد مردم زمانی بازسازی می‌شود که اطمینان یابند تصمیم‌گیران بر پایه‌ توانایی، نه تعلق ، بر مسند قرار گرفته‌اند.

۳. ارتقای سطح مدیریت: سرمایه‌گذاری ملی برای آینده

توسعه واقعی، بدون مدیریت توانمند و ساختارمند، امکان‌پذیر نیست. اصلاح نظام مدیریتی کشور ، تنها به انتخاب افراد شایسته محدود نمی‌شود؛ بلکه مستلزم نهادسازی، طراحی نظام ارزیابی مستمر، ارتقا دانش مدیریتی ، و تحول در نظام آموزشی مدیران است. بسیاری از کشورهای موفق ، مانند سنگاپور، فنلاند یا کره‌جنوبی، توسعه را از مدرسه مدیریت آغاز کرده‌اند. سرمایه‌گذاری بر تربیت مدیران حرفه‌ای ، تصمیم‌سازان کاربلد و رهبرانی با نگرش سیستمی، آینده‌نگر و اخلاق‌مدار، خود بزرگ‌ترین راهبرد توسعه است. چنین مدیرانی نه‌تنها می‌توانند سازمان‌ها را در مسیر شفافیت، بهره‌وری و پاسخگویی هدایت کنند، بلکه نقشی فعال در بازآفرینی ظرفیت‌های ملی ایفا می‌کنند.

۴. نشانه‌های تغییر: اصلاحات تدریجی و امید به آینده

با وجود چالش‌های ساختاری، نشانه‌هایی از اصلاح در شیوه‌های مدیریتی کشور دیده می‌شود که می‌تواند زمینه‌ساز تحولی پایدار باشد. استفاده روزافزون از سامانه‌های شفافیت مالی، راه‌اندازی بانک‌های اطلاعاتی منابع انسانی، افزایش نقش ارزیابی عملکرد در برخی دستگاه‌ها و همچنین به‌کارگیری نیروهای متخصص در حوزه‌های فناوری، سلامت و اقتصاد، نمونه‌هایی از حرکت به سمت مدیریت علمی و شایسته‌محور است. رشد چشم‌گیر برخی شرکت‌های دانش‌بنیان، اجرای موفق پروژه‌های فناورانه در حوزه انرژی و کشاورزی، و مشارکت فزاینده نخبگان در سیاست‌گذاری‌های ملی، نشان می‌دهد که ظرفیت تغییر در بطن سیستم وجود دارد. هرچند مسیر اصلاح طولانی است، اما همین نمونه‌ها ثابت می‌کنند که با اراده سیاسی، مطالبه‌گری عمومی و استمرار در اجرای سیاست‌های شایسته‌گزینی، می‌توان مدیریت کشور را به سطحی رساند که پاسخ‌گوی نیازهای قرن جدید باشد. امید به تغییر زمانی واقعی می‌شود که روند اصلاحات کوچک اما مؤثر، تداوم یابد.

نتیجه‌گیری

مدیریت ناکارآمد دیر یا زود به فروپاشی ظرفیت‌های توسعه منجر می‌شود؛ همان‌طور که مدیریت قوی، حتی در شرایط بحران، بذر امید و تحول می‌کارد . ایران با ذخایر انسانی گسترده و ظرفیت‌های بالقوه فراوان، تنها به شرط بازنگری بنیادین در نظام مدیریت و حرکت به‌سوی شایسته‌گزینی ، می‌تواند گام مؤثری به‌سوی حکمرانی کارآمد و توسعه پایدار بردارد. این مسیر شاید دشوار باشد ، اما در میان تمام گزینه‌ها ، واقع‌بینانه‌ترین ، ضروری‌ترین و در عین حال، تنها راه است.

منبع: هفته نامه نخست، پنجشنبه 16 مردادماه 1404، شماره 1063
























































































































































لطفاً نظرات و پیشنهادات خود را

با مدیریت سایت از طریق پست الکترونیکی؛

Email: mahdiyarahmadi@gmail.com

در میان گذارید.

+ نوشته شده در  ۱۴۰۴/۰۵/۱۹ساعت 9:23  توسط مهدي ياراحمدي خراساني  |