چه دانشی سودمند نیست؟
دکتر مهدی یاراحمدی خراسانی
دانشی که سودمند نیست
پیامبر عظیم الشأن اسلام فرمایشی دارند، دعا می کنند: «اللهم انی اعوذ بک من علمه لا ینفع» (پناه می برم به خدا از دانشی که سودمند نیست.) چه دانشی سودمند نیست؟ دانشی که در زندگی جاری انسان اثرگذار نباشد. معنی اثرگذاری چیست؟ دانش باید یا کسب و کار انسان را بهبود بدهد یا رفاه زندگی افزایش بدهد، یا موجب افزایش رضایت مندی از زندگی بشود. اگر دانشی که تولید می‌شود اثراتی را که عنوان شد به همراه نداشته باشد این دانش سودمند نیست. متأسفانه در طی سال های متمادی علم خودش هدف شده است. در صورتی که علم هدف نیست، علم تنها وسیله ای است برای رسیدن به اهداف. بر همین مبنا در نظام دانشگاهی ما و سرفصل های دروس ما، علوم بسیار زیادی هست که کاربردی برای ما ندارد، یا به اقتضائات جامعه ما نمی خورد و با آنها همخوانی ندارد باید چکار کرد؟
نیازسنجی دقیق
باید بیایم یک نیازسنجی دقیقی داشته باشیم که بر مبنای آن در وهله اول دانشی را تولید کنیم، دانشی را نشر دهیم و پرورش بدهیم که زندگی ما به ازای آن در همه ابعاد، از بعد رفاهی از بعد کسب و کار، از بعد درآمد توسعه پیدا کند و پیشرفت نماید. یکی از راهکارهای که از این مسیر می‌شود به آن دست پیدا کنیم دانش های مهارتی است. دانش هایی که معطوف به یک مهارت خاص باشد. مهارت ها از دو بعد قابل توجه هستند. یک بعد از در مدیریت هزینه به ما کمک می‌کنند و بعد دیگر در مدیریت درآمد به ما کمک می‌کنند. توجه نمایید زمانی که دانشی هزینه های مارا کنترل کند و درآمد ما را افزایش دهد می تواند مستقیماً در رفاه ما اثرگذار باشد و زندگی ما را بهبود بخشد.
آموزش های مهارت محور
امروزه ما نیاز به مراکز آموزشی داریم که معطوف به یک مهارت باشند مهارتی که یکی از نیازهای بشری را بر مبنای آن بتواند مسیر زندگی بشر را در ریل توسعه و پیشرفت قرار دهد، برهمین مبنا اهمیت دارد که ما بتوانیم این کانون های اثرگذار آموزشی را شناسایی کنیم احصاء کنیم و ما به ازای آن بتوانیم یک سلسله برنامه هایی تدوین کنیم که تعامل بین مراکز دانشگاهی و مراکز کار و کسب وکار توسعه پیدا کند ما اگر اعتقاد داریم به نظام دانش بنیان که در عین حال اشتغال آفرین است، این دانش بنیان باید از دلش مهارت دربیاید، یعنی فردی که از نظام آموزشي ما فارغ‌التحصیل می‌شود، قبل از اینکه مدرک دانشگاهی برایش اهمیت داشته باشد باید آن مهارتی که ما به ازای آن بدست می‌آورد ارزش داشته باشد. چرا؟چون که این مهارت می تواند بصورت مستقیم یا غیرمستقیم نیازهای خانواده و جامعه اش را تحت پوشش قرار دهد.
علم در مسیر کاربرد
نمی دانم چه اتفاقی افتاد ما در گذشته مسائلی در نظام آموزشی داشتیم مثل طرح های کارآموزی، طرح های کاد و فضاهای استاد شاگردی، حتی در فصل هایی که آموزش تعطیل بود مثل فصل تابستان بچه ها می رفتند مهارت های خاصی در مراکز مثل نجاری، بنایی، آهنگری. آموزش حوزه های تخصصی و صنعتی را فرا میگرفتند. و این خیلی برایشان مؤثر بود، امروز بسیاری از جوانان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از کوچکترین مهارت‌ها برای رفع نیازهای خودشان و خانواده اشان حتی بهره مند نیستند. خوب واقعاً این یک آسیب جدی است. زمانی که ذهنی بتواند علمی را فرا بگیرد و این علم را در مسیر کاربردی بکار ببندد می تواند بسیاری از نیازهای جامعه ما را مرتفع کند.
نقطه پیوند دانش و مهارت
اگر مراکز مهارت محور، مراکزی که نقطه پیوند دانش و مهارت است توسعه پیدا کند، می تواند بعنوان پل بسیار مناسب برای گذر از جامعه در حال توسعه به جامعه توسعه یافته باشد، چرا چون مهارت یعنی تولید، مهارت یعنی صنعت، مهارت یعنی پیشرفت و مهارت یعنی افزایش درآمد و کاهش هزینه که مجموعه اینها توسعه کشور را به دنبال خواهد داشت و برآیند اینها سبب می‌شود که هم جامعه ما پویا باشد هم مولد باشد و هم بتواند در عرصه های مختلف نقش آفرین باشد امیدواریم که این رویکرد و این روند در نظام آموزشی ما توسعه بیشتری پیدا کند و به نقاط کانونی مهارتی در کنار نقاط دانشی توجه بیشتری بشود و این پیوند مبارک بتواند مشکلات جامعه مارا از حیث نیازهای صنعتی و حیث نیازهای کسب وکار برآورده و مرتفع کند.
نیاز امروز کشور
امروز کشور بیش از هر زمانی نیازمند توسعه نظام های دانش محور و تحول آفرین است. دانشی که با گذر از ایده های خلاق پردازش گردیده و سبب ایجاد نوآوری و توسعه صنعت، کشاورزی و بازرگانی در نظام اقتصادی ما شود. از این رو طراحی نظام آموزشی و دانشی بر مبنای نیازهای جامعه و اقتضائات محیطی امری ضروری و غیر قابل انکار است. باید تعارف را کنار گذاشت و هر سرفصل درسی و دانشگاهی که اثری در توسعه نظام های مذکور ندارد را حذف و با نیازهای واقعی جایگزین نمود.
منبع: روزنامه شهرآرا، پنجشنبه 10 اردیبهشت 1402، شماره 3928
لطفاً نظرات و پیشنهادات خود را
با مدیریت سایت از طریق پست الکترونیکی؛
Email: mahdiyarahmadi@gmail.com
در میان گذارید.
+ نوشته شده در ۱۴۰۲/۰۲/۰۶ساعت 11:59 توسط مهدي ياراحمدي خراساني
|
