بررسی رابطه بین دفاتر فناوری اطلاعات روستائی با توسعه روستائی
مورد مطالعه:دهستان های شهرستان خوی
چکیده : توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات از عمده ترين معيارهاي توسعه و پيشرفت اقتصادي و اجتماعي محسوب مي شود هدف از اين تحقيق بررسی رابطه بین دفاتر فن آوری اطلاعات روستایی (ICT ( و توسعه روستا ها می باشدو نیز شناسائي عوامل مؤثر بر توسعه فعاليت هاي دفاتر فناوري اطلاعات و ارتباطات روستائي مي باشد. تحقیق حاضر بر حسب هدف از نوع کاربردی بوده و از لحاظ شیوه گردآوری دادهها از نوع توصیفی و مشخصاً از شاخه همبستگی میباشد. گردآوري اطلاعات با استفاده از روش کتابخانهاي و روش ميداني ميباشد. در روش کتابخانهاي، استفاده از منابع موجود در كتابخانهها و استفاده از اسناد و مدارك در رابطه با موضوع و كاوش در سايتهاي اينترنتي مورد توجه قرار ميگيرد. در روش ميداني، طراحي پرسشنامه مد نظر خواهد بود. تکنيک تجزيه و تحليل دادهها با استفاده از نرم افزارSPSS انجام شد. به طوری که ابتدا داده ها را به صورت پرسشنامه جمع آوری کردیم و سپس با استفاده از نرم افزار آمار توصیفی را بررسی کردیم یعنی میانگین داده ها و واریانس و بیشترین و کمترین داده را پیدا کردیم سپس آمار استنباطی را بررسی نمودیم یعنی با استفاده از آزمون های مختلف آماری داده ها را تحلیل نمودیم و نتیجه گیری کردیم. در این تحقیق براي جمع آوري اطلاعات میدانی از پرسشنامه استفاده شده است که از 6 بخش و درمجموع 61 سؤال تشکیل شده است. جامعه مورد مطالعه در این تحقیق کارشناسان و دهیارها و رؤسای شوراها در روستاهای دارای دفاتر ICT می باشد. تعداد این افراد در کل دهستان ها و روستاهای داری دفاتر ICT درشهر خوی 260 نفر می باشد. مقدار حجم نمونه انتخابی برابر 95 نفر می باشد که بطور تصادفی دو مرحله ای انتخاب شده است.
واژگان کلیدی : ICT ، فناوری اطلاعات ، دفاتر فناوری ، توسعه روستایی ، خدمات اینترنتی
مقدمه
تحولات دهه ی پایانی سده ی بیستم میلادی در تاریخ علم و صنعت بی سابقه بود،زیرا دستاوردهای انقلاب صنعتی و انقلاب الکترونیک با تحولات فناوری اطلاعات به هم آمیخت و فناوری ارتباطات و اطلاعات (آی سی تی) را پی ریخت. (آی سی تی) محصولی بود که دستاوردها و پیامدهای آن در ذهن گروهی عظیم از پدیدآورندگان آن نمی گنجید، (آی سی تی )، فناوری نوینی است که توانسته است خیلی زود تمامی حصارها، قیدو بندها را گسیخته و مرزهای جغرافیایی در عرصه های مختلف، پنج قاره عالم را درنوردیده و بر کلیه ابعاد اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، نظامی و فرهنگی اثر بگذارد.. عرصه تأثیرگذاری فناوری های ارتباطات و اطلاعات تنها به محیطهای شهری منحصر و محدود نمیشود و دامنه آن حتی دور دستترین مناطق روستایی را در برمیگیرد و میتواند نقش موثری در فرآیند توسعه روستایی ایفا کند .
بیان مساله
ICT درلغت به معنی فناوری اطلاعات و ارتباطات می باشد و دفاترICTروستایی در راستای تحقق دسترسی روستائیان به فناوری اطلاعات و ارتباطات تجهیز و بهرهبرداری میگردد. به عبارت دیگر میتوان گفت دفاترICTدر جهت تلاش براي ارائه خدمات دولتي در دورترين نقاط كشور با استفاده از فناوري ارتباطات و اطلاعات، در راستاي سند چشمانداز بيست ساله و برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشور و به منظور تحقق عدالت اجتماعی و دولت الکترونیک ایجاد شده است. اين دفاتر علاوه بر ارائه خدمات مختلف از قبيل پست، پست بانك، مخابرات و ساير خدمات دولتي، ارتباط روستاها را با شبكه اينترنت فراهم نموده و زيرساخت ارتباطي لازم براي ارائه خدمات سايرسازمانها را فراهم ميسازد. با بهرهگيري از دفاتر خدمات ارتباطات و فناوري اطلاعات روستايي، علاوه بر اینکه سازمانها مي توانند خدمات خود را به صورت الكترونيكي به روستاييان عرضه نمايند و بسياري از مشكلات روستائيان مانند تردد به شهرها براي استفاده از خدمات دولتي رفع گردد، موجب اشتغال، توسعه منابع انساني، در دسترس قرار گرفتن اطلاعات براي عموم، کاهش هزينههاي رفت و آمد، صرفه جوئي در وقت روستائيان و پاسخگوئي مناسبتر به دليل جلوگيري از ازدحام و غیره خواهد بود.
در کشور ايران به مساحت 162 ميليون هکتار، 68122 هزار روستا متفرق هستند. اگر بخواهيم فواصل روستاها را اندازهگيري کنيم به طور متوسط درهر2390 هکتار يا با اندکي مسامحه در هر 24 کيلومتر مربع يک ده قرار ميگيرد. طبعا اين گستره پهناور و اين پراکندگي نقاط جمعيتي هر يک براي خود طبيعتي ويژه دارند و آداب و رسوم و سنتهاي آنان نيز با يکديگر متفاوت است. روستاها به عنوان يکي از مهمترين محيطهاي جغرافيايي که حدود يک سوم (31.54 درصد) از جمعيت کشور را به خود اختصاص دادهاند (مرکز آمار ايران،1385) و توزيع فضايي گستردهتري در کشور دارند؛ عدم توجه به توسعه در اين مناطق منجر به توسعه نيافتگي همه جانبه در همه بخشها و مناطق کشور ميشود.
متغیرهای زیادی بر توسعه روستایی تاثیر میگذارند. به نظر میرسد یکی از متغیرهای تاثیرگذار بر توسعه روستایی گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات از جمله دفاتر ICT روستایی می باشد. با توجه به شرح خدمات و کارکردهای دفاتر ICT روستایی این سوال مطرح میشود که آیا بین دفاتر ICT روستایی و توسعه روستایی رابطه وجود دارد؟
اهداف تحقیق
هدف اصلی پژوهش، بررسی رابطه بين دفاتر ICT روستایی با توسعه روستایی می باشد.
شاخصسازی مولفه های موثر دفاتر ICT روستایی در توسعه یافتگی روستا از اهداف دیگر این تحقیق می باشد
و نهایتاً ارائه پيشنهادهاي لازم براي استفاده بيشتر و بهتراز دفاتر روستایی در راستاي توسعه يافتگي روستا هدف آخر می باشد.
پیشینه تحقیق
مطالعات انجام شده درباره روستايي ICT چند سالي است كه در دنيا مطرح شده است ودر كشور ما نيز از سال 1382 به بعد كتابها، مقالات و رسالههاي دانشگاهي به طور مستقيم وغير مستقيم در اين مورد به تحقيق پرداختهاند كه ميتوان به مواردي از آنها اشاره كرد:
علي اكبر جلالي در كتابي تحت عنوان »يك سال تلاش در توسعه فناوري اطلاعات« نتيجه تلاشها و فعاليتهاي انجام شده در راستاي تحقق فناوري اطلاعات و گسترش آن درايران را بيان نموده و مشكلات پيش روي در اين زمينه را برشمرده است (جلالي، 1381) .
-جلالي، روحاني و زارع در كتاب » روستاهاي الكترونيكي « به طور مستقيم اثر فناوري اطلاعات و ارتباطات در روستاها را بررسي كردهاند و ضمن بيان ضرورت استفاده ازفناوري اطلاعات و ارتباطات در روستاها و بيان نمونههاي موفّق جهاني آن به بررسي دستاوردهاي اجتماعي و اقتصادي اين پديده در روستاها پرداختهاند. ضمناً اين كتاب در حال حاضر تنها كتاب فارسي در زمينه ICT روستايي است (جلالي، روحاني و زارع، (1385 .
-رضواني در كتاب » مقدمهاي بر برنامهريزي توسعه روستايي در ايران « توجه به ICT را از اولويت هاي اساسي در فرايند برنامهريزي توسعه روستايي كشور دانسته و از آن به عنوان ابزاري ضروري جهت رشد و توسعه روستايي ياد كرده است و به كاربردهاي متنوع و گسترده ICT و ITدر نواحي روستايي اشاره نموده است (رضواني، 1387 ) .
-يافته هاي پژوهشي الهامي با عنوان » بررسي زمينه هاي گسترش ICT در توسعه روستايي در دهستان دابوي شمالي محمودآباد« نشان ميدهد كه موانع مديريتي، فني، فرهنگي - اجتماعي از محدوديت هاي عمده گسترشICT در اين منطقه محسوب میشود (الهامي،.(1385
-نوري در پژوهشي با عنوان »تحليل زمينههاي گسترشهاي فناوري جديد اطلاعاتي و ارتباطي در توسعه روستايي« به اين نتيجه رسيده است كه جهت دستيابي به آثار مثبت فناوري اطلاعات و ارتباطات ضروري است بستر مناسب براي گسترش كاربرد اين فناوري در ابعاد مختلف اقتصادي، اجتماعي، كالبدي، سياسي و محيطي در همه سطوح اعم از ملّي،منطقهاي و محلّي فراهم شود (نوري، 1385) .
-در سال 1382 اولين همايش توسط »كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در روستا« پژوهشكده الكترونيك دانشگاه علم و صنعت ايران برگزار گرديد كه در مجموعه مقالات ارائه شده در اين همايش، ابعاد متفاوت كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در مناطق روستايي مورد بحث قرار گرفته است.
-در سال» 1384 همايش كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در توسعه محلّي « در روستاي قرن آباد از توابع استان گلستان اولين مركز ICTروستايي كشور برگزار شد و در آن گسترش كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در توسعه روستايي مورد بررسي قرار گرفت.
- يافتههاي هدايتي مقدّم در پايان نامه كارشناسي ارشد خود با عنوان »ارزيابي نقش دفاتر ICTروستايي در ارائه خدمات به نواحي روستايي استان اصفهان: مطالعه موردي روستاهاي سين، مديسه، مهرگان و كبوترآباد « نشان ميدهد كه دستاوردهاي اقتصادي دفاتر ICT بيشتر از دستاوردهاي اجتماعي و فرهنگي است و عليرغم توانمنديهاي بالاي دفاتر در ارائه خدمات، فعاليت اين دفاتر عمدتاً به خدمات پستي و پست بانك محدود ميباشد (هدايتي مقدم، 1387) .
-بدرقه در كتاب خود تحت عنوان» استراتژيهاي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات«ICT به كليات و مفاهيم ICT و كاربردهاي مختلف اين فناوري پرداخته و همچنين به روستاي الكترونيكي اشاره و كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در روستا را در فصل هشتم كتاب توضيح داده است (بدرقه، 1385) .
اهمیت و ضرورت توسعه روستایی
بیکاري و فقر در حوزه روستایی، مهاجرت روزافزون روستاییان بهسوي شهرهاي بزرگ و .... از جمله دلایلی هستند که ضرورت و اهمیت توسعه پایدار روستایی را نمایان میسازد.
موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه (شهرستان خوی)
موقعیت خوی: شهر خوی مرکز این شهرستان با مساحتی حدود 7/17 کیلومتر مربع بین 38درجه و32دقیقه عرض شمالی و44درجه و58دقیقه طول شرقی قرار دارد.بخش مرکزی خوی با مساحتی حدود 4326کیلومتر مربع در غرب شهرستان خوی قرار دارد، از شمال به شهرستان ماکو،از جنوب به شهرستان سلماس،از شرق به چایپاره و از غرب به مرز ایران و ترکیه محدود است. رودهای شهرستان خوی عبارتند از:قطورچای، آغ چای، پسک چای، قره چای، الند چای و قازان چای. از کوههای این شهرستان میتوان به: اورین ،سولطان سورا، قوچ داغی، گیر بوران، چیلله خانا، آردیج، ترجان و...اشاره نمود.
شهرستان خوی: شهرستان خوی به عنوان دومین شهر استان آذربایجانغربی،نزدیک به چهارصدهزار نفر جمعیت و با وسعتی حدود 5461کیلومتر مربع، شامل چهار نقطه شهری، پنج بخش، چهارده دهستان و288روستای دارای سکنه میباشد.بخشهای تابعه عبارتند از: ایواوغلی، چایپاره، صفائیه، قطور و بخش مرکزی.
ادامه مطلب در لینک زیر:
http://www.modiryar.com/index-management/mba/case/5654-1392-09-16-05-37-48.html
+ نوشته شده در ۱۳۹۲/۰۹/۱۶ساعت 9:10 توسط مهدي ياراحمدي خراساني
|
