|
پيش نيازهاي تحقق جهاد اقتصادي
مهدي ياراحمدي خراساني
ملت در اين جهاد اقتصادى همه شريك‌اند(رهبر معظم)؛ اشاره: "من امسال را «سال جهاد اقتصادى» اعلام كرده‌ام. اين معنايش اين است كه ملت ايران در اين برهه‌ى از زمان، جهادش به طور عمده در عرصه‌ى اقتصاد است." بیانات رهبر فرزانه انقلاب بیانگر بهترین مسیر برای تحقق پیشرفت توأم با عدالت و ارتقای ایران اسلامی است. این موضوع به طور ويژه در ابتدای هر سال با توجه به نام‌گذاری سال جدید تبلوری دیگر یافته و تبدیل به انگیزهای مضاعف در میان مردم و مسؤولان برای اجرای منویات ایشان می¬شود.(بايد بشود) نام‌گذاری سال 90 به عنوان «جهاد اقتصادی» برای نشان دادن مسیر و نوع جهت‌گیری برای مردم، دولت، مجلس و همه اركان مؤثر كشور است. باید دقت كنیم كه تعبیر جهاد در فرمایشات رهبري معظم یك بار معنایی عمیقی دارد و با بهره‌گیری از این تعبیر باید مجاهدت كرد و مجاهدگونه در عرصه‌های اقتصادی عمل نمود. تعريف عملياتي جهاد براي ملتي كه معناي جهاد را با حضور هشت ساله ي خود در ميدان هاي مبارزه عليه دشمن درك نموده است تعريف جهاد" زيره به كرمان بردن" است. دوران دفاع مقدس براي ما، هم جهاد نظامي بود هم جهاد سياسي. هم جهاد اقتصادي بود و هم جهاد علمي. به بياني ديگر مجالي بزرگ براي هنرنمايي جوانان اين مرز و بوم كه زيبايي هاي مقاومت و جهاد اسلامي را به رخ جهانيان بكشند. براي بررسي مفهوم عملياتي جهاد به چند نكته كه از ميان فرمايشات رهبر معظم انقلاب (در جمع مردم و كاركنان صنعت نفت عسلويه) اقتباس شده است بسنده مي كنم: 1- جهاد با تلاش فرق دارد: اين جهادى كه امروز بايد انجام دهيم -جهاد اقتصادى- از جهادهائى كه تا امروز ملت ايران انجام داده، مشكل‌تر نيست؛ اما بايد بدانيم چه كار مي‌خواهيم بكنيم. جهاد اقتصادى، صرفاً تلاش اقتصادى نيست. 2- رويارويي با دشمن؛ بار معناييِ ويژه جهاد: جهاد يك بارِ معنائى ويژه‌اى دارد. هر تلاشى را نمي شود گفت جهاد. در جهاد، حضور و روياروئى با دشمن، مفروض است. انسان يك تلاشى مي‌كند، دشمنى در مقابل او نيست؛ اين جهاد نيست. اما يك وقت شما مي‌خواهيد يك تلاشى را انجام دهيد، كه بخصوص يك دشمنى سينه به سينه‌ى شما ايستاده است؛ اين مي‌شود جهاد. 3- انواع جهاد: ممكن است يك وقت اين جهاد به شكل قتال (جنگ) باشد، ممكن است جهاد مالى باشد، ممكن است جهاد علمى باشد، ممكن است جهاد فنى باشد؛ همه‌ى اينها جهاد است؛ انواع و اقسام جهاد و مبارزه است. 4- معادل جهاد در ادبيات امروز: اگر بخواهيم در ادبياتِ امروز ما براى «جهاد» معادلى پيدا كنيم، مي‌شود «مبارزه». جهاد اقتصادى، يعنى مبارزه‌ى اقتصادى. 5- نيت خدايي: نيت اگر نيت خدائى باشد، مي‌شود جهاد فى‌سبيل‌اللَّه. وقتى انسان براى اعلاى كلمه‌ى حق، اعلاى كلمه‌ى اسلام، عزت بخشيدن به امت اسلامى و ملت مؤمن و مسلمان ايران تلاش مي‌كند، اين جهاد مي‌شود جهاد فى‌سبيل‌اللَّه. آن وقت در اين تلاش، بركات و عظمت و شأن جهاد فى‌سبيل‌اللَّه وجود دارد. پيش نيازهاي تحقق جهاد اقتصادي مسلماً براي تحقق جهاد اقتصادي نيازمند فراهم آوردن زمينه ها و پيش نيازهايي هستيم كه اقتصاد كشور را در مسير توسعه بيمه نمايد. برخي از اين پيش نيازها به شرح زير است: اول: تعريف اسلامي از علم اقتصاد: "جهاد" يك واژه ي اسلامي و از فروع دين است. پس تحقق جهاد اقتصادي بر بستر علوم غربي ممكن نيست. پایه و مبنای علوم انسانی ای که امروز در غرب مطرح است، از اقتصاد و جامعه شناسی و مدیریت و انواع و اقسام رشته های علوم انسانی، بر مبنای یک معرفت ضددینی و غیردینی و نامعتبر از نظر کسانی است که به معرفت والا و توحیدی اسلامی رسیده باشند. ما در این زمینه ها باید کار کنیم. قدرت پیشرفت علمی و باز کردن راه های نو و گشودن افق های جدید را باید در خودمان به وجود بیاوریم؛ همت ما باید این باشد. خوشبختانه ما پیشرفت کرده ایم؛ به وضوح می شود این را دید. براي تحقق جهاد اقتصادي بايد عمل مالي و اقتصادي ما بر اساس مفاهيم مالي و اقتصادي اسلام باشد. اقتصادي كه درآن ربا حرام است. و قرض الحسنه، انفال، بيع، خمس، زكات و ... درآن تعريف شده است. در این مقام توجه دقيق به مسأله عدالت و توسعه اقتصادي، رشد، سنت تسخیر طبیعت به وسیله انسان، توصیه های اسلام در مورد استعمار، استثمار، استصلاح زمین و سرمایه ها، احیاء موات، وجوب خمس و زکات، نفی سبیل کفار بر مسلمین، فلسفه اموال و فلسفه خلقت انسان، از پيش نيازهاي ضروري جهاد اقتصادي است. دوم: نقشه عملياتي: يكی ديگر از استعاره‌هايی كه كلمه جهاد برای ما به ارمغان می‌آورد، بحث نقشه و طرح است. ما می‌دانيم كه هر جهادی نيازمند طراحی نقشه‌ی عملياتی است. اين دقيقاً خواسته‌ای است كه سال گذشته از سوی رهبر معظم انقلاب در نخستين نشست انديشه‌های راهبردی مطرح شد كه گفتمان‌سازی و ظرفيت‌سازی بسيار خوبی نيز در جامعه‌ی نخبگانی كشور در مورد آن ايجاد شد. سوم: رفع موانع توسعه اقتصادي: در گفتمان دينی ما كلمه جهاد در كنار كلماتی مانند هجرت، ايمان، عبادت و... پازل گفتمانی دين را تكميل می‌كند. در برخی موارد، مفاهيم دينی به ما اشاره می‌كنند كه بايد مانع را دور بزنيد، مثل كلمه هجرت. ولی كلمه جهاد هميشه برخورد با مانع و رفع مانع را مورد توجه دارد. اين در معنای جهاد حالت تأكيد و تصريح دارد. در همين راستا يكی از استراتژی‌هايی كه تحقق جهاد اقتصادي بايد سر لوحه‌مان باشد اين است كه بايد جهاد عظيمی در شناسايی موانع توسعه اقتصادی كشور صورت دهيم. موارد و موانعی كه دست و پا گير است. معمولاً در نگاه نهادی برخی از مقررات، آيين‌نامه‌ها يا تركيب‌های نهادی و يا به تعبير دانشگاهی برخی از مواد يا تفاسير قانونی كه امروزه در بدنه اجرايی ما وجود دارد، معمولاً به شكل مانع عمل می‌كنند. چهارم: آموزش و تربيت نيروها: همان طور كه براي جهاد نظامي سال ها آموزش، تمرين و مانور لازم است، آموزش و تربيت نيروهاي مختلف تأثير گذار در عرصه اقتصادي از پيش نيازهاي تحقق جهاد اقتصادي است. اگر نيروهای اقتصادی كشور را آماده نكنيم، مثل هر عملياتی كه اگر آموزش و تربيت نيرو نداشته باشيم، در صحنه جهاد اقتصادي دچار مشكل خواهيم شد. البته بخشی از آموزش نيروها بحث عمومی است، يعنی بدنه‌ی آموزش و پرورش و دانشگاه‌های كشور و در نهايت رسانه‌ها و به‌طور مشخص رسانه‌ی ملی، بايد حركتی جهادی داشته باشند و يك برنامه‌ی مدون در جهت آموزش و تربيت نيروهای كشور نسبت به مقتضيات يك جهاد اقتصادی ارائه و اجرا كنند. پنجم: داشتن ديدگاه جامع و سيستمي: هرگونه جهادی نيازمند ديده‌بانی و رصد دقيق است. استراتژی اساسي كه اقتصاد ايران در مسير تحقق جهاد اقتصادي بايد لحاظ كند، يك ديده‌بانی و رصد جامع و فراگير و درعين حال سيستمي است. ما بايد دقيقاً رصد كنيم كه تحولات جهانی در اثر چيست و به چه مسيری سوق پيدا می‌كند؟ ما بايد افق بيست سال آينده اقتصاد دنيا را و همچنين مزيت‌های نسبی كشور خودمان را رصد كنيم و بشناسيم. ما سريعاً بايد خودمان را برای دهه‌های آينده به كمك رصد و ديده‌بانی‌ای كه صورت می‌دهيم، ارتقا دهيم و به مسائلی كه از طريق علم توليد ثروت می‌كنند، بيشتر توجه كنيم. ديدگاهِ اقتصاديِ جامع و سيستمي مقوله اي است كه به نقاط ضعف و قوت خود در عرصه هاي مختلف كشاورزي، صنعتي، توليدي، خدماتي، معدني و ... توجه دارد و همچنين فرصت ها و عوامل تهديد آفرين محيطي را نيز به خوبي مي شناسد. ششم: تلاش، احساس مسئوليت و اتحاد همگاني: يكي از پيش نيازهاي اساسي تحقق جهاد اقتصادي احساس مسئوليت و كوشش همگاني در كنار روحيه جهادي آحاد جامعه است. كه در اين راستا توجه به مواردي از قبيل؛ همکاري سه قوه، اتحاد و انسجام ملي، قطع وابستگي از درآمدهاي نفتي، تعيين شاخص هاي مفيد براي الگوي مصرف، داشتن راهبرد اساسي در مواجهه با قدرت ها و غول هاي اقتصادي دنيا، همه جانبه گرايي از پيش نيازهاي ضروري است. هفتم: توجه به اقتصاد در قالب الگوي اسلامي ايراني پيشرفت: از آنجا كه اقتصاد به عوامل زيادي اعم از سياسي، اجتماعي، فرهنگي، ديني و ... وابسته است براي تحقق جهاد اقتصادي مي بايست در کنار ساير جنبه هاي توسعه براساس الگوي پيشرفت اسلامي ايراني مورد توجه قرار گيرد. سخن پاياني جهاد اقتصادي موجب به فعل درآمدن قابليت ها، ظرفيت ها و شرايط بالقوه كشور مي شود.ماهيت فعاليت اقتصادي به‌گونه‌اي است كه قهراً كاربرد مفهوم «جهاد» درباره آن، ناظر به معناي اول؛ يعني جد و جهد و اهتمام مضاعف براي رتق و فتق امور است. اين سعي بليغ نيز لاجرم محصور در مصاديق اقتصادي مشخص و قابل احصا است. تحقق جهاد اقتصادي به الزامات و ضرورياتي نياز دارد. الزاماتي مثل آن كه همه اركان اجرايي كشور كه دست‌اندركار و مجري چنين اصلي هستند بايد مبتني بر برنامه‌اي مشخص و روشن اقدامات خود را سامان دهند و از بي‌برنامگي و تصميم‌هاي نادرست و شتاب‌زده پرهيز كنند زيرا مطالعات تاريخي نشان داده هرگاه مجريان و مسئولين به الزامات قانوني و برنامه‌هاي مدون و مصوب پايبند بوده‌اند سريع‌تر به اهداف توسعه‌اي خود دست يافته‌اند. اسلام خواستار انسان و جامعه رشید است. رشد مورد نظر اسلام در زمینه سرمایه های مادی همان توسعه اقتصادی است که انسان و جامعه رشید در مسیر آن قرار دارند.
لطفاً نظرات و پیشنهادات خود را با مدیریت سایت از طریق پست الکترونیکی؛ Email: mahdiyarahmadi@gmail.com
در میان گذارید.
+ نوشته شده در ۱۳۹۰/۰۶/۲۲ساعت 11:11 توسط مهدي ياراحمدي خراساني
|
|
درباره مدیریار  "مديريار"جامع ترين پايگاه دیجیتال فارسي با رويكرد علمي، پژوهشي، اطلاع رساني، خبري و تحليلي در زمينۀ دانش مديريت و علوم وابسته است. پایگاه جامع مديريت با توكل به خداوند متعال و همت و تلاش مضاعف برآن است از جوار بارگاه منور و ملكوتي امام مهربان حضرت رضا(ع) در زمينه توليد علم و جنبش نرم افزاري جديدترين مقالات، تحقيقات، نظريه ها، خلاصه کتب و فناوري هاي مديريت را ارائه دهد. توجه ویژه به آموزه های مدیریت اسلامی و شیوه ی اداره جوامع توسط امامان معصوم علیهم السلام رویکرد اساسی این پایگاه است. همچنین پژوهشکده ی مجازی مطالعات تخصصی علوم انسانی و علوم مهندسی مدیریار با بهره مندی از عناصر علمی مجرب ارائه دهنده ی خدمات مشاوره ای، علمی، آموزشی و پژوهشی می باشد. پایگاه جامع modiryar.com دست تمامي مديران، اساتيد، صاحب نظران، انديشمندان و دانشجويان عرصه ي مديريت را در راستاي تحقق اهداف خود به گرمي مي فشارد و خود را ملتزم به رعايت قوانين جمهوري اسلامي ايران مي داند.
|
